Badania kontrolne pracownicy po urlopie macierzyńskim

Jednym z najczęstszych pytań jakie zadają sobie pracodawcy jest „czy muszę skierować na badania kontrolne pracownicę, która wróciła z urlopu macierzyńskiego?”. Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna.

Odpowiadając na powyższe pytanie w pierwszej kolejności należy sięgnąć do przepisu, który formułuje obowiązek skierowania pracownika przez pracodawcę na badania kontrolne. Sam przepis art. 229 § 2 Kodeksu pracy wskazuje konkretnie, że pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim, kiedy był niezdolny do pracy dłużej niż 30 dni i ta niezdolność była spowodowana chorobą. W takim przypadku musimy ustalić, czy jest on zdolny do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Samo przebywanie na dłuższym urlopie innym niż zdrowotny nie skutkuje koniecznością odbycia kontrolnych badań lekarskich. Zatem z powyższego można wydobyć zasadę, zgodnie z którą osoby wracające do pracy po urlopie macierzyńskim nie muszą mieć badań kontrolnych.

Oczywiście jak od większości zasad, tak i od tej istnieją wyjątki. Musimy wziąć pod uwagę szczególny czas jakim jest ciąża. Często zdarza się tak, że przed samym rozwiązaniem i urlopem macierzyńskim kobiety przechodzą na zwolnienie lekarskie. I w takim przypadku w mojej ocenie, jeżeli niezdolność do pracy trwała dłużej niż 30 dni, po powrocie z urlopu macierzyńskiego i przedstawieniu gotowości do pracy taka pracownica powinna się poddać badaniom kontrolnym.

Co w przypadku, gdy pracownica, której urlop macierzyński dobiegł końca chce skorzystać z urlopu wypoczynkowego?

W orzecznictwie możemy znaleźć dwa rozbieżne stanowiska odnośnie do tej kwestii. We wcześniejszych orzeczeniach sądowych formułowano kategoryczny pogląd, zgodnie z którym udzielenie urlopu w trakcie niezdolności do pracy było niedopuszczalne. Orzeczenia te dotyczyły przede wszystkim kwestii udzielenia urlopu pracownikowi niezdolnemu do pracy, jednakże z tych orzeczeń wyciągnięto wniosek konieczności uprzedniego skierowania pracownika na kontrolne badania lekarskie zanim zostanie udzielony mu urlop wypoczynkowy. W nowym orzecznictwie zarysował się pogląd, zgodnie z którym skorzystanie przez pracownika z wcześniej zaplanowanego urlopu wypoczynkowego po trwającej dłużej niż 30 dni niezdolności do pracy, czy zaraz po zakończeniu urlopu macierzyńskiego nie będzie stanowiło naruszenia prawa.

Nowo zarysowane stanowisko Sądu Najwyższego niewątpliwie oddala się od językowej i ścisłej wykładni przepisów, kierując się do ich funkcjonalności. Obowiązek pracodawcy skierowania pracownika na badania kontrolne wiąże się przede wszystkim z kwestią bezpieczeństwa i higieny pracy. Dopuszczenie pracownika do wykonywania pracy po trwającej dłużej niż 30 dni niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, bez wykonania badań kontrolnych i potwierdzenia możliwości pracy na danym stanowisku byłoby obarczone ryzykiem z punku widzenia bezpiecznego wykonywania pracy. Stwierdzić trzeba zatem, że przepis ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, w której pracownik po okresie choroby ma świadczyć pracę. W takich wypadkach dopuszczenie do pracy musi być poprzedzone lekarskim badaniem kontrolnym. W sytuacji, kiedy bezpośrednio po zakończonym urlopie macierzyńskim (poprzedzonym ponad 30 dniowym okresem niezdolności do pracy) pracownik przechodzi na urlop wypoczynkowy nie musi on być skierowany przez pracodawcę na badania kontrolne. W takiej sytuacji, bowiem nie ma mowy o żadnym zagrożeniu dla bezpieczeństwa pracy. Badanie kontrolne należy wtedy przeprowadzić bezpośrednio po stawieniu się przez pracownika do pracy po urlopie.