doręczenie covid

Stan epidemii i zagrożenia epidemicznego – ograniczenie fikcji doręczenia a wypowiedzenie umowy kredytu

Dostrzegalny w ostatnich miesiącach wzrost stóp procentowych bezpośrednio wpłynął na wysokość rat zaciągniętych kredytów. Okoliczność ta, w zestawieniu z drastycznie rosnącymi kosztami utrzymania, niejednokrotnie prowadzi do sytuacji, w której kredytobiorcy zaprzestają realizacji spłat wymagalnych rat kapitałowo-odsetkowych.

Powyższe, skutkuje wszczęciem przez bank procedury windykacji należności, która finalnie doprowadzić może do (1) postawienia kwoty kredytu w stan wymagalności, (2) wszczęcia postępowania sądowego, następnie (3) egzekucyjnego, w skrajnych przypadkach zwieńczonego sprzedażą, w toku licytacji komorniczej, nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu.

Zanim jednak pełna kwota kredytu uzyska przymiot natychmiast wymagalnej – umowa musi zostać kredytobiorcy skutecznie wypowiedziana, co niejednokrotnie jawi się jako zagadnienie zdecydowanie bardziej skomplikowane aniżeli mogłoby się wydawać.

Procedura wypowiedzenia umowy kredytu:

Otóż, zgodnie z treścią dyspozycji przepisów art. 75 oraz 75c Ustawy Prawo bankowe – procedura wypowiedzenia umowy kredytu obejmuje sekwencję dwóch czynności, wśród których: 

  1. Wezwanie do zapłaty zadłużenia wraz z informacją o możliwości złożenia wniosku o jego restrukturyzację, które to umożliwić powinno podjęcie działań zapobiegających realizacji uprawnienia banku do wypowiedzenia umowy. Zarówno wyznaczony przez bank termin zapłaty jak i złożenia wniosku nie może być krótszy niż 14 dni.
  • Wypowiedzenie umowy, konstytuujące wymagalność roszczenia Banku. Termin wypowiedzenia, co do zasady, wynosi 30 dni.

Na przestrzeni lat dostrzegalnym jest coraz lepsze przygotowanie banków do skutecznego przeprowadzania opisywanego procesu – w szczególności przez pryzmat treści wysyłanych do kredytobiorców dokumentów. Zdaje się być to zasługą bogatego dorobku orzeczniczego ukształtowanego na kanwie wzmiankowanych zagadnień.

Oświadczenia woli adresowane są względem kredytobiorców, co do zasady, za sprawą korespondencji pocztowej, doręczanej za potwierdzeniem odbioru – co przez pryzmat wprowadzonego na terytorium RP od dnia 20 marca 2020 roku do dnia 16 maja 2022 roku stanu epidemii oraz trwającego od tej daty stanu zagrożenia epidemicznego  jawi się jako okoliczność szczególnie istotna.

Fikcja doręczenia

Niezależnie od przyczyn, niejednokrotnie zdarza się, że kredytobiorca nie odbiera adresowanej względem niego przez bank dokumentacji. Okoliczność ta, do niedawna pozostawała irrelewantna z  uwagi na treść dyspozycji przepisu art. 61 Kodeksu Cywilnego kreującego zasadę, zgodnie z którą oświadczenie woli złożone jest innej osobie skutecznie z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Nieodebrania korespondencji nie należy utożsamiać ze wskazaną niemożliwością zapoznania się z nią.

Powyższą normę modyfikuje jednak dyspozycja obowiązującego od 18 kwietnia 2020 roku przepisu art. 98 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, zgodnie z którego treścią: nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w  rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w   zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w  okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.

Mając powyższe na względzie – kredytobiorcę, któremu korespondencja nie zostanie doręczona, z  formalnego punktu widzenia uznać należy za pozbawionego możliwości restrukturyzacji zadłużenia wynikającego z umowy kredytu a takowa nie może zostać skutecznie wypowiedziana. Nie sposób zatem uznać, by w opisywanej sytuacji, nastąpił skutek postawienia kredytu w stan wymagalności. W konsekwencji, roszczenia banku wynikające ze złożonego oświadczenia woli  nie legitymują się przymiotem wymagalnych i aktualnie, jako przedwczesne, zdaniem autora, nie powinny zostać uwzględnione w toku ewentualnego postępowania sądowego.