Jak odzyskać należność po śmierci dłużnika

Z chwilą śmierci dłużnika dochodzenie od niego wierzytelności może wydawać się niemożliwe. Tak jednak nie jest i wierzyciel w dalszym ciągu ma możliwość zaspokojenia swoich roszczeń. Następcą bądź następcami prawnymi zmarłego są bowiem jego spadkobiercy i to od nich można żądać spłaty długu. Nie ma przy tym znaczenia, czy dług powstał w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (np. zmarły dłużnik nie zapłacił kontrahentowi za sprzedany towar).

Kto i w jaki sposób odpowiada za długi spadkowe?

Z chwilą śmierci spadkodawcy, na jego spadkobierców przechodzą nie tylko aktywa wchodzące w skład masy spadkowej, ale również pasywa. W skład spadku wchodzą m.in. prawa i obowiązki mające charakter majątkowy. Odpowiedzialność spadkobiercy za długi spadkowe ma charakter osobisto-majątkowy. Spadkobierca do chwili przyjęcia spadku ponosi odpowiedzialność jedynie ze spadku, a po nim odpowiada całym swoim majątkiem. Następcy prawni zmarłego dłużnika mają jednak 6 miesięcy na podjęcie decyzji o przyjęciu spadku, bądź jego odrzuceniu. W przypadku wybrania pierwszej opcji odpowiedzialność za długi spadkowe, do których niewątpliwie zaliczyć można wierzytelności, będzie na nich ciążyła. Spadkobierca ma do wyboru dwa sposoby przyjęcia spadku. Pierwszym z nich jest przyjęcie spadku wprost- dłużnik odpowiadać będzie za długi spadkowe bez ograniczenia. Drugim sposobem jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza- w tym przypadku spadkobierca odpowiadać będzie jedynie do wysokości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie inwentarza lub spisie inwentarza.

Co zrobić gdy spadkobiercy dłużnika są nieznani dla wierzyciela?

W przypadku, w którym zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe i spadkobiercy zmarłego dłużnika są znani, wierzyciel może na podstawie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku dochodzić od nich swoich roszczeń. W przypadku, w którym do nabycia spadku doszło na drodze pozasądowej, wierzyciel ma możliwość sprawdzenia za pomocą Rejestru Aktów Poświadczenia Dziedziczenia.

Sytuacja nieznacznie komplikuje się w momencie, w którym spadkobiercy dłużnika nie są znani. W tej sytuacji wierzyciel jest uprawniony do wszczęcia postępowania spadkowego, w którego wyniku sąd wyda stwierdzenie nabycia spadku. Postępowanie toczyć się będzie w sądzie rejonowym, właściwym do ostatniego miejsca pobytu zmarłego dłużnika.

Dochodzenie roszczeń od spadkobierców dłużnika

Dochodzenie roszczeń od spadkobierców dłużnika wyglądało będzie analogicznie jak od samego dłużnika. Należy w pierwszej kolejności wezwać spadkobierców do dobrowolnego uregulowania należności. Gdy to nie przyniesie oczekiwanego rezultatu możliwym będzie wytoczenie powództwa o zapłatę przeciwko następcom prawnym dłużnika. W następnej kolejności skierować sprawę można do komornika.

Co zrobić jeśli dłużnik umrze w trakcie sprawy o zapłatę lub po wydaniu wyroku?

Śmierć dłużnika jest jedną z przesłanek do zawieszenia postępowania. Jednakże, może ono zostać podjęte w momencie, w którym znani będą następcy prawni zmarłego dłużnika.

Jeśli jednak postępowanie zostało zakończone przed śmiercią dłużnika oraz została wydana klauzula wykonalności należy zwrócić się do sądu o wydanie nowej. Na podstawie klauzuli wykonalności wydanej na zmarłego dłużnika niemożliwym będzie podjęcie postępowania egzekucyjnego przez komornika. W celu egzekwowania roszczeń od dłużnika na drodze postępowania egzekucyjnego należy w pierwszej kolejności przedłożyć komornikowi klauzulę wykonalności, na której widnieć będzie nie dłużnik, ale jego następcy prawni.

Uwaga! Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, iż w momencie, w którym kieruje się wniosek egzekucyjny do komornika należy się upewnić, że osoba widniejąca na klauzuli wykonalności żyje. W przypadku wszczęcia egzekucji przeciwko osobie zmarłej komornik może umorzyć postępowanie i obciążyć opłatą stosunkową w wysokości 10% dochodzonej wierzytelności. Dzieje się tak, ponieważ prowadzenie egzekucji przeciwko osobie zmarłej jest niecelowe. Należy więc pamiętać, aby tytuł egzekucyjny był wydany na spadkobierców dłużnika, a nie na jego samego.

Podsumowując, śmierć dłużnika nie zamyka drogi wierzycielowi do dochodzenia swoich roszczeń. Można ich dochodzić od jego spadkobierców. W zależności od tego w jaki sposób przyjmą spadek bądź na jakim etapie znajduje się postępowania windykacyjne droga do zaspokojenia może się różnić bądź w niewielkim stopniu utrudnić, jednakże nie oznacza to jej niemożliwości.