Komornik czy syndyk? Upadłość konsumencka a realizacja potrąceń z wynagrodzenia

Sprzyjające dłużnikom modyfikacje regulacji prawnych odnoszących się do materii upadłości konsumenckiej, znacząco wpłynęły na popularność jej wyboru jako ścieżki odejścia od niewypłacalności.

Opisana tendencja z pewnością nie uszła uwadze pracodawców zawiadamianych o fakcie ogłoszenia upadłości pracowników. Jednocześnie, najczęściej wraz z omawianym zawiadomieniem syndyk wzywa pracodawcę do dokonywania potrąceń z  wynagrodzenia za pracę upadłego.

Syndyk, czy komornik?

O ile zagadnienie zakresu zajęcia i schematu potrąceń nie jest co do zasady, problematyczne z uwagi na podobieństwo względem „tradycyjnego” zajęcia komorniczego – praktyka nakazuje uznać za kłopotliwą dla zatrudniających materię zbiegu dyspozycji potrąceń wyartykułowanych, zarówno przez komornika jak i syndyka w odniesieniu do wynagrodzenia jednego zatrudnionego.

Powyższy problem potęguje brak klarownego i powtarzalnego schematu informowania pracodawcy o  fakcie ogłoszenia upadłości, niemniej fundamentalna wiedza w materii wpływu ogłoszenia upadłości na postępowanie egzekucyjne z pewnością w istotny sposób wpłynie na prawidłowość reakcji zatrudniającego, który (niezależnie od źródła) poweźmie informację o ogłoszeniu upadłości pracownika.

Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowanie egzekucyjne

W omawianym zakresie istotną jest temporalna relacja (1) ogłoszenia upadłości i (2) uprawomocnienia się postanowienia w tym zakresie, której konsekwencje przewidziane zostały w dyspozycji przepisu art. 146 Ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe:

  1. Postępowanie egzekucyjne, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z  mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości.
  2. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o  ogłoszeniu upadłości
  3. Po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji.

Zaakcentowania wymaga, że skutek zarówno zawieszenia jak i umorzenia postępowania egzekucyjnego powstaje ex lege a organ egzekucyjny nie jest zobligowany do deklaratywnego, oficjalnego stwierdzenia tego faktu.

Schemat postępowania pracodawcy

Mając na uwadze okoliczność, zgodnie z którą sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym, które nie zostały wydane wierzycielowi przelewane są do masy upadłości, po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości dostrzeżenia wymagają potencjalne komplikacje związane z bezpodstawnym wzbogaceniem względem masy (w których to powstanie i  rozwiązanie zaangażowany będzie zarówno organ egzekucyjny, syndyk, pracodawca oraz zaspokojony wierzyciel) a których to komplikacji możliwym jest uniknąć dbając o prawidłowy obieg informacji na linii syndyk – pracodawca – komornik.

Najczęściej jednak, pracodawca dowiaduje się o ogłoszeniu upadłości pracownika w momencie, w  którym rozstrzygnięcie konstytuujące ten fakt legitymuje się przymiotem prawomocnego – wówczas postępowanie egzekucyjne, zgodnie z dyspozycją przywołanego powyżej przepisu uległo już umorzeniu.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza w praktyce jego zakończenie, w konsekwencji należy zaprzestać realizacji potrąceń wynikających z dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia i realizować je zgodnie z dyspozycją syndyka masy upadłości.