Oddłużanie jednoosobowego przedsiębiorcy

Oddłużenie osoby fizycznej kojarzy się jednoznacznie z upadłością konsumencka. Tymczasem ustawodawca przewiduje również możliwość umorzenia zobowiązań osoby prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą. Należy bowiem pamiętać, że jednym z podstawowych celów postępowań upadłościowych ujętych w art. 2 ust. 2 Prawa upadłościowego jest umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym i to niezależnie od tego czy mówimy o postępowaniu prowadzonym wobec konsumenta czy przedsiębiorcy.   

Zasady oddłużenia

Zasady oddłużenia przedsiębiorcy wyglądają bardzo podobnie do zasad dotyczących konsumentów. Zobowiązania niezaspokojone w toku  postępowania upadłościowego mogą zostać umorzone po wykonaniu przez dłużnika planu spłat. Plan spłat może zostać ustalony na nie dłużej niż 36 miesięcy większości przydatków albo na nie dłużej niż 84 miesiące w, gdy sąd ustali, że do niewypłacalności dłużnik doprowadził w skutek umyślonego działania lub rażącego niedbalstwa. Również stopień zaspokojenia wierzycieli może wpłynąć na skrócenie planu spłat, który nie może przekroczyć jednego roku, jeśli w toku postępowania spłacono co najmniej 70 % zobowiązań ujętych na liście wierzytelności albo dwóch lat w przypadku spłaty co najmniej 50% zobowiązań.

Możliwe jest również umorzenie ( w tym warunkowe) zobowiązań bez ustalania planu spłat ze względu na sytuację osobistą i majątkowe dłużnika (trwała lub tymczasowa niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat)

Wreszcie sad może oddalić wniosek o ustalenie planu spłat i umorzenie zobowiązań jeśli upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań lub w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań. Oczywiście i w tym wypadku otwartą pozostaje furtka względów słuszności lub humanitarnych. 

Wniosek dłużnika po zakończeniu postępowania

O czym nie wolno zapominać – sąd nie orzeka ustaleniu planu spłat i umorzeniu zobowiązań z urzędu. Niezbędny jest wniosek samego dłużnika. Wniosek ten należy złożyć w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego.

Obwieszenia te dokonywane są w Monitorze Sadowym i Gospodarczym w przypadku postępowań na starych zasadach albo w Krajowym Rejestrze Zadłużonych w przypadku postępowań wszczętych po grudniu 2021 roku.

Po upływie powyższego terminu dłużnik traci prawo do oddłużenia w ramach zakończonego postepowania i będzie zmuszony do spłaty niezaspokojonych przez syndyka zobowiązań.

Warunek konieczny – zakończenie postępowania

Drugą istotna okolicznością jest konieczność uprzedniego wydania postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego.  Oznacza to, że jedynie po pokryciu kosztów postępowania i choćby śladowym zaspokojeniu wierzycieli w ramach ostatecznego planu podziału funduszów masy  (tylko w wypadku sąd wydaje postanowienie o zakończeniu postępowania), zmaterializuje się uprawnienie dłużnika do złożenia wniosku o oddłużenie.

Nie przysługuje ono natomiast jeśli postępowanie upadłościowe zostaje umorzone. Jeśli zatem sad wyda postanowienie o jego umorzeniu na skutek braku funduszy na zaspokojenie kosztów (lub z pozostałych przyczyn wymienionych w art. 361 Prawa upadłościowego), postępowanie kończy się, dłużnik obejmuje majątek niespieniężony przez syndyka, a wierzyciele mogą dochodzić swoich roszczeń w pełnej  wysokości.   

Upadłość konsumencka

Oczywiście, jeżeli dłużnik nie złoży stosownego wniosku w terminie po zakończeniu postępowania lub zostanie ono umorzone, nic nie stoi na przeszkodzie złożenia wniosku o upadłość konsumencką (po prawomocnym umorzeniu lub zakończeniu upadłości na zasadach ogólnych). Jednakże wiązać się to będzie koniecznością przeprowadzenia całego postępowania od nowa. Niewątpliwie zatem możliwość oddłużenia w ramach podstawowego postępowania jawi się jako opcja korzystniejsza i efektywniejsza.