Rekompensata za odzyskiwanie należności w świetle orzecznictwa TSUE

Jakiś czas temu pisaliśmy o odzyskiwaniu należności za opóźnienia w transakcjach handlowych. O tym czym jest rekompensata w artykule Karoliny Jędruszko pt. „Rekompensata za odzyskiwanie należności za opóźnienia w transakcjach handlowych” (https://bogaczbartoszewicz.pl/rekompensata-za-odzyskiwanie-naleznosci-za-opoznienia-w-transakcjach-handlowych/). Tytułowa rekompensata stała się przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Czy rekompensata należy się za każdą dostawę wykonywaną w ramach jednej umowy?

Już od pierwszego dnia opóźnienia przy transakcji handlowej wierzycielowi przysługuje rekompensata za odzyskiwanie należności. Jasnym jest, że dłużnik pozostaje w opóźnieniu gdy bezskutecznie upłynie termin płatności. Natomiast problemy interpretacyjne sprawia pojęcie „transakcja handlowa”, czy należy je utożsamiać z każdą pojedynczą dostawą, czy może z całą umową, w ramach, której zostanie dokonane wiele dostaw. W interesie wierzyciela było dochodzenie rekompensaty za każdą przeterminowaną fakturę, tym samym dłużnik bronił się argumentami, że wszystkie pojedyncze faktury zostały wystawione w ramach jednej umowy, która stanowi jedną transakcję handlową.

W związku z rozbieżnościami Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym do TSUE. W odpowiedzi na zadane pytania TSUE w wyroku z dnia 1 grudnia 2022 r. w sprawie C-419/21 wyjaśnił, że rekompensata należy się za każdą dostawę. Jeżeli w ramach jednej umowy wierzyciel dostarczy 10 kolejnych partii towaru, to w przypadku opóźnienia w płatności wszystkich należności wierzycielowi będzie mógł dochodzić 10 odpowiednich kwot tytułem rekompensaty za odzyskiwanie należności.

TSUE wskazał, że pojęcie transakcja handlowa należy rozumieć szeroko. Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych z której wynika obowiązek zapłaty rekompensaty stanowi implementację przepisów unijnych. TSUE wskazał, że pojęcie transakcji handlowej na gruncie przepisów Unijnych należy tłumaczyć szeroko, w związku z czym nie można go utożsamiać z pojęciem umowy.

Ustalenie wysokości rekompensaty

Wysokość rekompensaty jest zależna od wartości zaległego świadczenia. Istotną kwestią jest, że przy oznaczaniu wysokości rekompensaty nie należy sumować kwot z poszczególnych faktur, co mogłoby doprowadzić do żądania rekompensaty w wyższej wysokości.

Ujednolicenie interpretacji przepisów

Najprawdopodobniej wskazany wyrok doprowadzi do ujednolicenia stosowania przepisów o rekompensacie za odzyskiwanie należności za opóźnienia w transakcjach handlowych. Sądy krajowe dostały jasny kierunek jak należy interpretować pojęcie „transakcja handlowa”, w związku z czym aktualnie wierzyciele będą mogli dochodzić rekompensaty od każdej faktury nieopłaconej w terminie, opóźnionej raty, opóźnionej płatności w ramach jednej umowy. Każda zwłoka w płatności generuje po stronie wierzyciela koszty oraz utrudnia jego działanie, dlatego też rozwiązanie zaproponowane przez TSUE zapewni wierzycielom ochronę ich interesów.