Rekompensata za odzyskiwanie należności za opóźnienia w transakcjach handlowych

Rekompensata za odzyskiwanie należności wprowadzona została w celu zniechęcenia dłużników do opóźnień w zapłacie. Uregulowana jest ona w art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmierny opóźnieniom w transakcjach handlowych. Rekompensata naliczana jest jedynie od opóźnień w transakcjach handlowych. Jej wysokość jest zależna od wysokości zaległego świadczenia pieniężnego.

Czym jest transakcja handlowa?

W związku z tym, że rekompensata ma na celu zwalczenie problemu zatorów płatniczych w transakcjach handlowych, w pierwszej kolejności należy rozważyć czym jest transakcja handlowa. Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych transakcja handlowa określa umowę, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi, jeżeli strony zawierają ją w związku z wykonywaną działalnością gospodarczą. Stronami transakcji handlowej są m.in. przedsiębiorcy czyli osoby prawne, osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonujące działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są również wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.

Kiedy i komu przysługuje rekompensata za odzyskiwanie należności za opóźnienia w transakcjach handlowych?

Uprawnienie przysługuje wierzycielowi, który nabył uprawnienie do odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Uprawnienie to nabywa wierzyciel za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do zapłaty jeśli spełnił on swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w określonym terminie. Zaznaczyć należy, że nie przysługują one w przypadku transakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny.

Do uzyskania uprawnienia do dochodzenia rekompensaty nie jest wymagane, aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty. Ponadto, wierzyciel nie musi go nawet informować o fakcie opóźnienia. Możliwość dochodzenia rekompensaty nie jest również uzależniona od tego czy wierzyciel poniósł jakiekolwiek koszty związane z odzyskiwaniem przysługujących mu należności. Jak zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 grudnia 2015r. rekompensata nie służy odzyskaniu kosztów jakie poniósł wierzyciel w związku z opóźnieniem, a skłonieniu dłużnika do terminowej zapłaty. Rekompensata ma stanowić dolegliwość dla dłużnika w związku z niewywiązywaniem się terminowo z zobowiązań.

Co za tym idzie, uprawnienie wierzyciela do rekompensaty nie jest uzależnione od żadnych innych warunków niż spełnienie przez niego świadczenia oraz pozostawanie w opóźnieniu przez dłużnika.

Wysokość rekompensaty za odzyskiwanie należności za opóźnienia w transakcjach handlowych?

Wysokość rekompensaty uzależniona jest od wysokości świadczenia pieniężnego jakie przysługuje wierzycielowi:

  • gdy wartość świadczenia nie przekracza 5000zł wynosi 40 euro,
  • gdy wartość świadczenia jest wyższa niż 5000zł, ale niższa niż 50 000zł wynosi 70 euro,
  • gdy wartość świadczenia jest równa lub wyższa od 50 000zł wynosi 100 euro.

Należy zwrócić uwagę na to, że równowartość rekompensaty ustalana jest przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne.

Na uwadze trzeba mieć również to, że znaczenie przy uzyskaniu rekompensaty ma tylko i wyłącznie transakcja handlowa. Co to oznacza? Oznacza to, że bez znaczenia będzie w tym przypadku co do ilu faktur (które obejmują jedną transakcję handlową) dłużnik pozostaje w opóźnieniu. Przysługiwać będzie jedna rekompensata z tytułu opóźnienia w jednej transakcji handlowej, a nie od każdej poszczególnej faktury, która z niej wynika.

Na uprawnienie do rekompensaty również nie będzie miało znaczenia czy dłużnik uregulował w części swój dług. Nawet w przypadku, w którym dłużnik spłacił większość zobowiązania, a opóźnienie w zapłacie dotyczy tylko niewielkiej jego części.

Zwrot uzasadnionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających kwotę rekompensaty

Zauważyć należy również, że oprócz rekompensaty wierzycielowi przysługuje również zwrot kosztów odzyskiwania należności, które przewyższałyby kwotę rekompensaty. Na uwadze mieć należy, że koszty te powinny być rozsądne i pozostawać w zależności z odzyskiwaniem należności za dochodzenie opóźnionego roszczenia. W szczególności chodzi tu o koszty poniesione w związku ze skorzystaniem z usług prawnika lub firmy windykacyjnej.

Zwrot kosztów ma na celu umożliwienie wierzycielowi uzyskanie możliwie najbardziej pełnej rekompensaty za poniesione przez niego koszty związane z opóźnieniem dłużnika. Należy mieć na uwadze, że tylko uzasadnione i celowe koszty jakie zostały poniesione przez wierzyciela mogą zostać zwrócone.

Wysokość zwrotu kosztów będzie odpowiednio pomniejszona o kwotę rekompensaty. Jednakże, nie ma ona stałej wysokości, a co za tym idzie, wierzyciel będzie zobowiązany na zasadach ogólnych wykazać fakt poniesienia kosztów, ich wysokość oraz związek pomiędzy nimi a faktycznym dochodzeniem przysługujących mu opóźnionych należności.

Podsumowując, roszczenie o rekompensatę za odzyskiwanie należności za opóźnienia w transakcjach handlowych przysługuje wierzycielowi, który w związku z transakcją handlową wykonał swoje świadczenie, za które nie otrzymał zapłaty w określonym terminie. Przysługuje mu ono bez konieczności wcześniejszego wezwania wierzyciela do zapłaty, a wysokość jego określona została w zależności od wysokości świadczenia pieniężnego. Nie ma w tym przypadku również znaczenia jaka jest wysokość dochodzonego świadczenia pieniężnego oraz okres opóźnienia.