Urlop na żądanie

Jak powiadają „w życiu różnie bywa”. Czasem zdarzają się niezaplanowanie sytuacje, kiedy to pracownik nie może stawić się do pracy. W tych wyjątkowych okolicznościach przysługuje mu urlop na żądanie, który żartobliwie przez niektórych nazywany jest urlopem „kacowym”. Skąd więc taka wesoła nazwa i czym właściwie jest urlop na żądanie?

Uprawnienie pracownika

Urlop na żądanie został uregulowany w art. 167 2 -167 3 Kodeksu pracy. Uprawnienie to przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na umowie o pracę, który nabył prawo do urlopu wypoczynkowego. Nie stanowi on odrębnej puli dni, lecz jest częścią urlopu wypoczynkowego, co za tym idzie, w tym czasie pracownik otrzymuje 100 % wynagrodzenia.

Wymiar urlopu

Pracodawca jest obowiązany udzielić go na żądanie pracownika w terminie przez niego wskazanym. Wymiar urlopu na żądanie wynosi do 4 dni w każdym roku kalendarzowym. Pracownik może żądać udzielenia go w pojedynczych dniach, jak i w dłuższym wymiarze, nawet czterodniowym.

Czym zatem urlop na żądanie różni się od zwykłego urlopu wypoczynkowego?

Urlopu na żądanie nie uwzględnia się w planie urlopów. W przeciwieństwie do urlopu wypoczynkowego nie wymaga on wcześniejszego złożenia wniosku. Przepisy Kodeksy pracy nie wymagają zachowania żadnej szczególnej formy dla złożenia „żądania” udzielenia tego rodzaju urlopu. Może być ono złożone pisemnie, ustnie, telefoniczne, wiadomością e-mail. Należy  jednak pamiętać, że pracownik powinien dokonać tej czynności przed rozpoczęciem swojego dnia pracy.

Czy pracodawca może odmówić?

Pracownik nie może rozpocząć korzystania z urlopu na żądanie bez decyzji pracodawcy w tej materii. Rozpoczęcie urlopu przed wyrażeniem zgody przez pracodawcę może być uznane za nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy. Co do zasady pracodawca obowiązany jest udzielić urlopu na żądanie, jeżeli zostanie skutecznie poinformowany o zamiarze jego wykorzystania. Odmowa udzielenia urlopu na żądanie może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach. Odmowę udzielenia urlopu na żądanie pracownika mogą uzasadniać szczególne okoliczności, które powodują, że zasługujący na ochronę interes pracodawcy wymaga obecności pracownika w miejscu pracy. 

Podsumowując, urlop na żądanie nie jest dodatkowym wolnym, tylko jest częścią przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego. Jeżeli więc, w danym roku pracownik wykorzysta w pełni urlop wypoczynkowy to urlop na żądanie w tym okresie nie będzie już mu przysługiwał. Żartobliwa nazwa bierze się z tego, że pracownik nie musi podawać uzasadnienia swojej nagłej nieobecności, a w  losowych sytuacjach pracownik może skorzystać z możliwości uzyskania dnia wolnego.